Ο εμπρησμός, η ανακατασκευή, και τρεις όροφοι σε τρία στυλ
Η Πυρκαγιά του 1950: Πώς κάηκε και ξαναχτίστηκε το Kinkaku-ji
Το περίπτερο στη λίμνη επέζησε εμφύλιο πόλεμο, παραμέληση και πέντε αιώνες καιρού στο Κιότο — και έπειτα κάηκε ολοσχερώς σε μία νύχτα το 1950. Αυτό που στέκεται σήμερα είναι μια ανακατασκευή του 1955, και η ιστορία του πώς έφτασε εκεί είναι ο καλύτερος λόγος για να το επισκεφθείτε.
Check dates and availability ↗Μια έπαυλη συνταξιοδότησης ντυμένη στο χρυσό
Το 1397 ο Ashikaga Yoshimitsu, τρίτος σογκούν της γραμμής Ashikaga, απέκτησε την παραμελημένη ιδιοκτησία της οικογένειας Saionji στους βόρειους λόφους του Κιότο και ξεκίνησε να χτίζει το ανάκτορο Kitayama — ένα καταφύγιο από το οποίο συνέχισε να διοικεί τη χώρα σε όλα εκτός από το όνομα. Το κεντρικό του σημείο ήταν ένα μικρό περίπτερο σε μια λίμνη, με τους πάνω ορόφους επενδυμένους με φύλλο χρυσού, αντανακλώντας τον λεγόμενο πολιτισμό Kitayama της εποχής: αριστοκρατική εκλέπτυνση, ζεν λιτότητα και ηπειρωτικό κινεζικό γούστο σε μια σκόπιμη ισορροπία. Δεν προοριζόταν ποτέ να γίνει ναός. Ήταν μια δήλωση εξουσίας ντυμένη ως τόπος συνταξιοδότησης.
Πώς μια έπαυλη έγινε ο ναός Rokuon-ji
Όταν ο Yoshimitsu πέθανε το 1408, το ανάκτορο Kitayama έχασε το καθεστώς του ως κατοικία σογκούν και, κατόπιν δικής του επιθυμίας, μετατράπηκε σε ζεν ναό με το όνομα Rokuon-ji, με τον σπουδαίο σχεδιαστή κήπων και μοναχό Musō Soseki να τιμάται ως ιδρυτικός ηγούμενος. Αυτή παραμένει η επίσημη ταυτότητά του σήμερα: ένας ζεν ναός Rinzai που διοικείται ως κλάδος του Shokoku-ji, του σημαντικού ζεν ιδρύματος σε όλη την πόλη του οποίου οι μοναχοί εξακολουθούν να τον επιβλέπουν. Το «Kinkaku-ji» — Ναός του Χρυσού Περιπτέρου — είναι το όνομα που χρησιμοποιεί ο κόσμος, αλλά στα έγγραφα του ίδιου του ναού προηγείται ο ναός του κήπου των ελαφιών, το Rokuon-ji.
Επέζησε του πολέμου που ισοπέδωσε το Κιότο
Ο Πόλεμος Ōnin του 1467–77 μετέτρεψε μεγάλο μέρος του Κιότο σε στάχτη και κατέστρεψε μεγάλα τμήματα του ίδιου του Rokuon-ji, όμως το Χρυσό Περίπτερο επέζησε — η ίδια η ιστορία του ναού καταγράφει ότι το περίπτερο, η Πέτρινη Αίθουσα Fudō και η Αίθουσα Goma γλίτωσαν την καταστροφή ενώ τα κτίρια γύρω τους καίγονταν. Για σχεδόν πεντακόσια ακόμη χρόνια το περίπτερο στεκόταν ως μία από τις ελάχιστες κατασκευές στην πόλη που είχαν δει τη μεσαιωνική εποχή να συμβαίνει αντί να ανακατασκευαστεί μετά από αυτήν. Αυτή η μακροζωία είναι που έκανε τα γεγονότα του 1950 να χτυπήσουν τόσο σκληρά το ιαπωνικό κοινό.
1950: η πυρκαγιά που σόκαρε την Ιαπωνία
Τον Ιούλιο του 1950 ένας νεαρός μοναχός του ναού έβαλε φωτιά στο περίπτερο, και το ξύλινο κτίριο — τότε πάνω από πέντε και μισό αιώνες παλιό — καταστράφηκε εντελώς. Ο εμπρησμός έγινε ένα από τα πιο συζητημένα εγκλήματα της μεταπολεμικής Ιαπωνίας, λιγότερο για τη μηχανική του και περισσότερο για αυτό που φαινόταν να λέει για την εμμονή και την ομορφιά: το μυθιστόρημα του Yukio Mishima του 1956, Ο Ναός του Χρυσού Περιπτέρου, επανασχεδίασε την εσωτερική ζωή του εμπρηστή και καθήλωσε το γεγονός μόνιμα στην παγκόσμια λογοτεχνία. Οι επισκέπτες που γνωρίζουν την ιστορία βλέπουν το περίπτερο διαφορετικά — όχι ως αντίκα, αλλά ως κάτι που κάποτε χάθηκε.
Η ανακατασκευή του 1955 — αντίγραφο ή συνέχεια;
Το περίπτερο ανακατασκευάστηκε το 1955, ακολουθώντας πιστά την αρχική δομή, και το φύλλο χρυσού και ο φοίνικας στη στέγη που βλέπετε σήμερα ανήκουν σε αυτή την ανακατασκευή και τις μετέπειτα ανακαινίσεις της. Το αν αυτό το καθιστά «αυθεντικό» είναι ένα ερώτημα που οι δυτικές και οι ιαπωνικές παραδόσεις συντήρησης απαντούν διαφορετικά. Στην Ιαπωνία, όπου τα ιερά και οι ναοί ανανεώνονται πάντα — μερικά ανακατασκευάζονται τελετουργικά σε σταθερό κύκλο — μια πιστή ανακατασκευή στον αρχικό χώρο, από τεχνίτες που χρησιμοποιούν τις αρχικές μεθόδους, συνεχίζει το κτίριο αντί να το αντικαθιστά. Η UNESCO συμφώνησε: το Kinkaku-ji εγγράφηκε το 1994 ως μέρος των Ιστορικών Μνημείων του Αρχαίου Κιότο.
Τρεις όροφοι, τρεις αρχιτεκτονικές
Η πραγματική εκλέπτυνση του περιπτέρου είναι εύκολο να ξεφύγει πίσω από τη λάμψη: κάθε όροφος είναι χτισμένος σε διαφορετικό στυλ. Ο πρώτος όροφος ακολουθεί το στυλ shinden της ανακτορικής αρχιτεκτονικής της περιόδου Heian — ανοιχτό, οριζόντιο, αριστοκρατικό — και αφήνεται σκόπιμα χωρίς επιχρύσωση. Ο δεύτερος όροφος χρησιμοποιεί το στυλ bukke των κατοικιών σαμουράι, με το εξωτερικό του πλήρως τυλιγμένο σε φύλλο χρυσού. Ο τρίτος είναι μια ζεν αίθουσα κινεζικού στυλ, επιχρυσωμένη εσωτερικά και εξωτερικά και στεφανωμένη με έναν χρυσό φοίνικα. Διαβασμένο από κάτω προς τα πάνω, είναι ένα κοινωνικό διάγραμμα του κόσμου του Yoshimitsu: αυλική αριστοκρατία, πολεμική τάξη, και ζεν υπέρβαση στοιβαγμένα σε αύξουσα σειρά — με τα δικά του στρώματα του σογκούν, με νόημα, σε χρυσό.
Τι να προσέξετε όταν στέκεστε στη λίμνη
Από το διάσημο σημείο θέας απέναντι από τη λίμνη Kyōko-chi, ελέγξτε τους τρεις ορόφους σε σχέση με τα στυλ τους: το απλό ξύλο και η ανοιχτή βεράντα του ισογείου, τον κλειστό χρυσό του μεσαίου, τα παράθυρα ναού του πάνω ορόφου. Παρατηρήστε πώς ο χρυσός φαίνεται διαφορετικός καθώς κινούνται τα σύννεφα — επίπεδος και γραφικός σε συννεφιασμένο φως, λιωμένος στις άκρες με χαμηλό ήλιο. Και σκεφτείτε λίγο την ίδια την αντανάκλαση, που είναι η δεύτερη ζωή του κτιρίου: οι αρχιτέκτονες τοποθέτησαν το περίπτερο στην άκρη της λίμνης ακριβώς για να διπλασιάζεται σε ήρεμο νερό, ένα αποτέλεσμα που η ηρεμία των 9 π.μ. αποδίδει καλύτερα από κάθε άλλη ώρα.